MIEJSCA DORAŹNEGO SCHRONIENIA DLA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Zaprojektowanie, dostawa i montaż rozbieralnego, modułowego żelbetowego Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS) w formule „Zaprojektuj i Wybuduj”

Podstawa prawna: Ustawa o OLiOC; Rozporządzenie MSWiA (Dz.U. 2025 poz. 932) | Opracowanie: zespół bezpieczneschrony.eu

Podstawy prawne i założenia systemu OLiOC

Kwestie budowli ochronnych dla ludności cywilnej określają między innymi obwiązujące akty prawne takie jak:

• Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (system OLiOC) (Dz.U. z 2024 r. poz. 1907 ze zm.), która na nowo organizuje szeroko rozumiane zasady bezpieczeństwa państwa, określając zadania terenowych organów ochrony ludności oraz ustanawiając Fundusz Ochrony Ludności zasilany corocznym odpisem w wysokości min. 0,3% PKB.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 2025 r.
  w sprawie warunków organizowania oraz wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 932), określające parametry wytrzymałościowe, wentylacyjne i kubaturowe budowli osłonowych.
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1150 ze zm.), wskazująca na tryb uzyskiwania pozwolenia na budowę obiektów publicznej ochrony zbiorowej.

Obowiązki Jednostek Samorządu Terytorialnego

Zgodnie z systemem OLiOC to organy Jednostek Samorządu Terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta) odpowiadają za organizację ochrony zbiorowej ludności na szczeblu lokalnym. Do ich zadań należy:

• Identyfikacja i bilansowanie potrzeb ludności w zakresie ukryć doraźnych na wypadek klęsk żywiołowych, katastrof przemysłowych i działań militarnych.
• Weryfikacja istniejącego zasobu budowlanego i eliminacja lub zakwalifikowanie do ewidencji piwnic niespełniających/ spełniających wymogi np. nośności stropów
  i wentylacji, grubości murów, wnęk okiennych itp.
• Budowa lub zakup certyfikowanych obiektów ochronnych w rejonach, gdzie takie obiekty są wymagane.
• Wdrożenie procedur natychmiastowego udostępnienia obiektów schronienia
  w momencie wystąpienia zagrożenia.

Miejsca lokalizacji: Promień 500 metrów i dobór rodzaju obiektów

Wytyczne planistyczne wskazują, że maksymalny promień dojścia do Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS) nie powinien przekraczać 500 metrów od skupisk ludności (szkół, przedszkoli, osiedli, węzłów komunikacyjnych). Dystans ten przekłada się na około 4–6 minut marszu. Nasz skrócona analiza, wskazuje na wyższość modelu rozproszonego nad budową centralnych schronów (dla kilkuset osób):

Ograniczenia infrastruktury w mniejszych gminach.

W gminach wiejskich i miejsko-wiejskich adaptacja, zagospodarowanie istniejących miejsc jest
z reguły niemożliwa ze względów technicznych lub techniczno-organizacyjnych:

• Brak kondygnacji podziemnych: Nowoczesne szkoły, przedszkola, świetlice wiejskie
  i remizy OSP budowane w ostatnich dekadach to parterowe obiekty wznoszone na płytach lub ławach fundamentowych, całkowicie pozbawione podpiwniczenia.
• Niedostateczna nośność starych stropów: Pomieszczenia piwniczne w starych budynkach komunalnych projektowano najczęściej na obciążenia użytkowe 1,5–2,5 kN/m², podczas gdy Rozporządzenie MSWiA wymaga nośności na zgruzowanie min. 10,0 kN/m² (10 kPa).
• Nieopłacalność wzmocnień: Koszt wykonania podbudowy stalowej, płyty nad betonu, drenażu, nowej wentylacji i wyjścia ewakuacyjnego poza obrys zgruzowania budynku przewyższa koszt postawienia nowego modułu żelbetowego.
• Minimalne odległości – Zapewnienie odległość maksymalnie 500 m od skupisk ludności do miejsca schronienia jest często wymogiem nie do spełnienia.

Zgodnie z § 11 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA, w przypadku braku możliwości przygotowania MDS w obiektach istniejących, samorządy organizują je w drodze wykonania obiektów wolnostojących. Dla mniejszych gmin prefabrykowane moduły żelbetowe stanowią jedyne technicznie możliwe do wykonania rozwiązanie.

Prawo budowlane a formuła „Zaprojektuj i Wybuduj”

Procedura budowy gminnych Miejsc Doraźnego SChronienia podlega ściśle określonym regulacjom:

• Brak zastosowania procedury na zgłoszenie: Wyłączenie z art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie przydomowych budowli ochronnych do 35 m² budowanych przez osoby fizyczne na działkach jednorodzinnych. Gminne MDS są obiektami publicznej ochrony zbiorowej finansowanymi ze środków publicznych
  i wymagają uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego).
• Bezpieczeństwo finansowe samorządu: Prawomocne pozwolenie na budowę oraz odbiór techniczny chronią samorząd przed zakwestionowaniem dotacji przez Regionalną Izbę Obrachunkową (RIO) lub Urząd Wojewódzki.
• Realizacja w oparciu o PFU: Gmina ogłasza przetarg na bazie Programu Funkcjonalno-Użytkowego (PFU), w którym definiuje parametry graniczne. Wykonawca w formule „Zaprojektuj i Wybuduj” sporządza pełny Projekt Budowlany (PZT, PAB, PT), uzyskuje pozwolenie na budowę, produkuje i montuje prefabrykaty oraz przekazuje kompletną Dokumentację.

Źródła finansowania

• Fundusz Ochrony Ludności: Pula środków zasilana corocznym odpisem min. 0,3% PKB, rozdzielana przez Wojewodów na zadania własne JST.
• Dotacje celowe z budżetu państwa: Zgodnie z art. 106 Ustawy o OLiOC dofinansowanie inwestycji ochronnych może wynieść do 100% kosztów kwalifikowanych.
• Fundusze Europejskie (FEnIKS / Programy Regionalne): Dofinansowanie w ramach priorytetów adaptacji do zmian klimatu i odporności na zagrożenia, w szczególności
  w formule podwójnego zastosowania (Dual-Use).

Standard techniczno-wykonawczy modułu MDS bezpieczneschrony.eu

Parametry techniczne prefabrykowanych modułów żelbetowych opracowanych przez zespół bezpieczneschrony.eu:

• Pojemność ochronna: Dedykowana dla np. 20 osób.
• Wymiary użytkowe: Wysokość w świetle min. 2,10 m, szerokość wewnętrzna 2,00–2,20 m, szerokość zewnętrzna transportowa max 2,50–2,60 m (transport bez zezwoleń ponadgabarytowych).
• Nośność stropu: Odporność na obciążenie zgruzowaniem min. 10,0 kN/m² (10 kPa) zgodnie z Rozporządzeniem MSWiA, (nasz MDS`y posiadają co najmniej 20,0 kN/m²)
• Grubość elementów żelbetowych: Ściany konstrukcyjne min. 20 cm, płyta stropowa 25 cm ze spadkiem min. 1,5%, płyta fundamentowa min. 20 cm.
• Klasa betonu i szczelność: Beton C30/37 (lub C25/30), wodoszczelność W10,
• Zbrojenie: Podwójna siatka ze stali o wysokiej ciągliwości B500SP powiązana w obu kierunkach oraz zbrojenie rozproszone włóknami makrosyntetycznymi.
• Rozbieralność i montaż: Certyfikowane złącza śrubowe, zamek labiryntowy z taśmą bentonitową pęczniejącą oraz fabryczne kotwy transportowe CE umożliwiające bezinwazyjny demontaż i relokację.
• Wentylacja grawitacyjna: Układ nawiewno-wywiewny zapewniający wymianę min. 3 m³/h na osobę (łącznie min. 60 m³/h dla 20 osób) z zabezpieczeniem czerpni i wyrzutni.
• Instalacje i autonomia: Oświetlenie podstawowe (min. 50 lx) oraz autonomiczne oświetlenie awaryjne na min. 4 godziny podtrzymania bateryjnego, zewnętrzne gniazdo agregatowe.
• System Smart MDS: Zdalne otwieranie drzwi GSM/LTE/PIN/Starlink zintegrowane
  z gminnym centrum zarządzania kryzysowego.
• Podwójne zastosowanie (Dual-Use): Możliwość użytkowania w czasie pokoju jako szatni sportowej przy boiskach Orlik, magazynu sprzętu OC lub jakiegokolwiek innego zaplecza.

Ścieżka wdrożenia dla samorządu

1. Wytypowanie działek gminnych przy szkołach, przedszkolach itp. w promieniu do 500 m.
2. Przygotowanie Programu Funkcjonalno-Użytkowego (PFU).
3. Złożenie wniosku o dofinansowanie do właściwego Urzędu Wojewódzkiego.
4. Postępowanie przetargowe w formule „Zaprojektuj i Wybuduj”.
5. Wykonanie projektu wielobranżowego i uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę przez Wykonawcę.
6. Prefabrykacja, montaż modułów dźwigiem (1–2 dni) w tym prace instalacyjne.
7. Przekazanie niezbędnych operatów i dokumentacji, zgłoszenie zakończenia budowy i wpis MDS do ewidencji gminnej.

PRODUCENT I GENERALNY WYKONAWCA:

zespół bezpieczneschrony.eu

Serwis: bezpieczneschrony.eu | Kontakt techniczny i konsultacje PFU:

kontakt@bezpieczneschrony.eu

Zapraszamy do zapoznania się ze stroną internetową