Czy modułowe, prefabrykowane miejsca doraźnego schronienia o powierzchni do 35 m² wymagają pozwolenia na budowę?

Modułowe miejsca doraźnego schronienia (MDS) o powierzchni użytkowej do 35 m² nie wymagają pozwolenia na budowę wyłącznie wtedy, gdy spełniają warunki wolno stojącej przydomowej budowli ochronnej przeznaczonej dla użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W pozostałych przypadkach – szczególnie przy rozwiązaniach dual-use, obiektach publicznych lub firmowych – zazwyczaj konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Pytanie o formalności budowlane dla modułowych MDS pojawia się coraz częściej w związku z wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz nowelizacją Prawa budowlanego. Firmy oferujące prefabrykowane rozwiązania, takie jak bezpieczneschrony.eu, realizują zarówno przydomowe obiekty, jak i moduły dual-use (np. wiata przystankowa z MDS lub szatnia z miejscem schronienia). Kluczowe jest prawidłowe zakwalifikowanie inwestycji.

Przydomowa budowla ochronna do 35 m² – tylko zgłoszenie

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, budowa wolno stojących przydomowych budowli ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m² przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane.

Warunki, które muszą zostać spełnione jednocześnie:

• obiekt wolno stojący (nie jest częścią istniejącego budynku),
• powierzchnia użytkowa nie przekracza 35 m²,
• przeznaczenie: ochrona użytkowników konkretnego budynku mieszkalnego jednorodzinnego,
• obszar oddziaływania mieści się w całości na działce inwestora,
• obiekt obejmuje niezbędne instalacje i przyłącza.

Takie obiekty mogą być realizowane w technologii modułowej lub prefabrykowanej. Po złożeniu kompletnego zgłoszenia i upływie 21 dni bez sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej można rozpocząć roboty. Przebudowa elementów konstrukcyjnych lub przegród zewnętrznych takiej budowli również może być realizowana na zgłoszenie, o ile nie zwiększa obszaru oddziaływania.

Modułowe MDS poza wyjątkiem przydomowym – zazwyczaj pozwolenie

Modułowe miejsca doraźnego schronienia projektowane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 lipca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 932) oraz ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 r. często mają charakter dual-use lub służą zbiorowej ochronie ludności. Przykłady to wolnostojące moduły o pojemności minimum 15 osób (1,5 m² na osobę, 2 m² na osobę z niepełnosprawnością), wiata przystankowa z MDS, szatnia sportowa z miejscem schronienia czy rozwiązania dla szkół, urzędów i obiektów komercyjnych.

Takie obiekty nie mieszczą się w katalogu „przydomowej budowli ochronnej” z art. 29 ust. 1 pkt 2a. Jeśli są trwałymi obiektami budowlanymi (prefabrykaty żelbetowe, trwałe posadowienie, fundamenty lub trwałe połączenie z gruntem), ich budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjątkiem mogą być wyłącznie tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w terminie nie dłuższym niż 180 dni – wówczas wystarczy zgłoszenie.

Od 1 stycznia 2026 r. nowe budynki użyteczności publicznej, budynki mieszkalne wielorodzinne oraz garaże podziemne muszą być projektowane i realizowane w sposób umożliwiający zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia (art. 94 ustawy o ochronie ludności). W praktyce oznacza to, że modułowe MDS wbudowane lub adaptowane w takich obiektach są elementem projektu budowlanego objętego pozwoleniem lub zgłoszeniem głównej inwestycji.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem inwestycji

Prawidłowa kwalifikacja inwestycji wymaga analizy kilku elementów:

• przeznaczenie obiektu (ochrona mieszkańców konkretnego domu jednorodzinnego vs. ochrona zbiorowa / dual-use),
• sposób posadowienia i trwałość konstrukcji,
• powierzchnia użytkowa i obszar oddziaływania,
• zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy,
• ewentualna potrzeba odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych (wówczas konieczne jest pozwolenie).

Zaleca się konsultację z projektantem posiadającym odpowiednie uprawnienia oraz właściwym organem administracji architektoniczno-budowlanej (starostą lub prezydentem miasta). Firmy specjalizujące się w modułowych MDS, w tym bezpieczneschrony.eu, oferują wsparcie formalne w zakresie zgodności z przepisami o ochronie ludności, jednak decyzja o trybie budowlanym należy do organu administracji.

FAQ

Czy schron modułowy do 35 m2 wymaga pozwolenia na budowę?

Nie, jeśli jest wolno stojącą przydomową budowlą ochronną przeznaczoną dla użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a jego obszar oddziaływania mieści się na działce. W innych przypadkach zazwyczaj tak.

Czy miejsce doraźnego schronienia MDS do 35 metrów kwadratowych na zgłoszenie?

Tak, wyłącznie w sytuacji, gdy kwalifikuje się jako przydomowa budowla ochronna zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. Standardowe modułowe MDS dual-use lub przeznaczone do ochrony zbiorowej wymagają pozwolenia na budowę.

Jakie formalności przy budowie przydomowego schronu 35 m2?

Zgłoszenie budowy do organu administracji architektoniczno-budowlanej wraz z dokumentacją techniczną. Po 21 dniach bez sprzeciwu można rozpocząć roboty. Konieczne jest także zawiadomienie o zakończeniu budowy.

Czy modułowe MDS dla szkoły lub firmy wymaga pozwolenia?

Tak. Rozwiązania dual-use lub obiekty przeznaczone do ochrony zbiorowej nie korzystają z uproszczonej procedury przewidzianej wyłącznie dla przydomowych budowli ochronnych przy domach jednorodzinnych.

Od kiedy obowiązują przepisy o MDS w nowych budynkach?

Obowiązek projektowania możliwości organizacji miejsc doraźnego schronienia w nowych budynkach użyteczności publicznej, wielorodzinnych i garażach podziemnych dotyczy inwestycji, dla których wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie złożono po 31 grudnia 2025 r.

Źródła

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (art. 29 ust. 1 pkt 2a).

Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), w szczególności art. 94.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie warunków organizowania oraz wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (Dz.U. 2025 poz. 932).

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W każdym konkretnym przypadku należy zweryfikować kwalifikację inwestycji z właściwym organem administracji oraz projektantem.